Indi bu g?n?md?n o ill?r? m?n basqa m?st?vid?n baxiram. O vaxtlar ?ox suallara indinin, y?ni 30 il sonranin baxislari il? baxmaq qeyri m?mk?nd?r. Bir d? ki, h?r bir insanin h?r?k?tini basa d?sm?yin ?n yaxin yolu, o insanin q?lbini g?rm?k, ?r?kd? yasanan s?b?bl?ri basa d?sm?y? ??hd etm?kdir.
Bu, sualin bir t?r?fi, qaldi, ikinci t?r?fi.
Ikinci t?r?fd? is?, Inqanin yaxsi yasamaq sansi, bu agir d?rdin-b?lanin d?rin izl?rini unutdurmaga s?rait yaratmaq imkani durmusdu.
Inqanin, bu g?z?l v? c?sur qizin yenid?n ayaga durmagi ???n onun bu yerl?rd?n uzaqda olmagi lazim idi. Inqa d?yism?liydi m?hitini, ?trafini. Yoxsa, bel? gets?ydi, bir ne?? ay ke?m?mis Inqanin h?yati sona ?atacaqdi…
Uzun g?r?ns? d?, bir il tez ke??c?kdi…
S?h?risi g?n?, axsam ?st? g?ldim onlara. Iki n?f?r idil?r, r?fiq?si- qrup yoldasimiz, bir d? Inqa ?z?. Anasi yox idi. Y?qin ki, ist?yib ki, biz rahat danisa bil?k. Ona g?r?, gedib harasa.
Salamlasdiq.
– Nec?s?n, Inqa? ??ld? yazdir, s?n qapanib oturmusan! Quslar oxuyur, dur ged?k, qulaq asaq.
– Ist?mir?m, qoy m?nsiz oxusunlar.
– Inqa…
– Bilir?m, n? dey?c?ks?n! M?n getm?k ist?mir?m.
– M?nim ilk s?z?m ??l?, t?miz havaya ?ixmaq m?sl?h?ti oldu. S?n ??l?, bayira ?ixmaq ist?mirs?n. S?n getm?k ist?mirs?n. Axi biz? d? demirs?n n? ist?diyini!
Diqq?tl? m?n? baxdi. D?yism?y?n, yalniz g?zl?r idi, baxislar idi.
– Azad, m?n s?n? inaniram v? tam etibar edir?m. Ona g?r? d? bir sual ver?c?m s?n?. Bu suali r?fiq?m? d? vermis?m: S?n m?nim bu s?h?rd?n, sizin h?yatinizdan silinib getm?yimi ist?yirs?nmi? Azad ist?yirmi Inqanin getm?yini?
B?li, sual olduqca d?z-d?z?n? qoyulmusdu, cavabi da el?n?i olmaliydi. Inqa sual verm?yi bacarirdi.
– M?n s?nin yenid?n g?lm?yini ist?yir?m. Get eviniz?, qoy h?yatinda yenilikl?r yaransin.
– Axi, m?n gets?m ?n qiym?tli n?yim var, burada qalir, siz burada qalirsiniz. Bir d? ki, h?yat m?nim g?z?md? qiym?tini ?oxdan itirib. Yasamagim, yaxud, yasamamagim m?nim ???n vacib rol oynamir.
– Ona g?r? d?, d?yis h?yatinin d?y?rl?rini. S?ni d?rd ??k?n g?rm?k biz? agirdir. Get, 5–6 ay qal evinizd?, ?z?n? g?l.
– M?ni basa d?s?rs?nmi, Azad? Axi, n?l?ri itirdiyimi bilirs?n! ?ixib gets?m, dem?k, sizi d? itirir?m. M?n bacarmayacagam, s?n m?ni basa d?s?rs?nmi, n? deyir?m?
– Bilir?m, Inqa! N? dem?k ist?diyini bilir?m!
– B?s onda nec? “get!” deyirs?n?
– Dogma evinizd? yasa bir az, s?hh?tin qaydaya d?ss?n, sonra g?l?rs?n. N? vaxt ist?s?n ?laq? yarada bil?rs?n biziml?. Anana yazigin g?lsin. Biz? d? yazigin g?lsin! Bayaq sual verdin: Azad ist?yirmi Inqanin getm?yini? Sualina sualla cavab ver?c?m: inqa ist?yirmi Azadin d?rdinin azalmagini, ?r?yinin y?k?n?n y?ng?ll?sm?yini? Inqa g?rm?rm? Azadin bu aylari n?l?r ??kdiyini?
Inqanin ?ll?rini aldim ?limin i?in?:
– M?n s?n? bir s?z d? dey?c?m, Inqa! Bilmir?m, b?lk? d?, yeri deyildi. S?nd?n ayrilmaq m?nim ???n ?n b?y?k c?zalardan biridir! Indiy? kimi itir?-itir? g?lmis?m! Bilirs?n ki, indi daha da agir olacaq m?n?! Amma, deyir?m: get! Ist?yir?m, rahat yasya bil?s?n bir m?dd?t, ?z?n? inamin qayitsin. M?n s?nin yenid?n ?z?n? g?z?l qiz olan Inqa olmagini hiss etm?yini ist?yir?m. M?n ist?yir?m, bir vaxti r?smix?tt d?rsind? g?z?l sa?larini ?iynin? t?km?s h?min Inqani g?r?m!
M?nim s?yl?diyim bu uzun nitq, o c?ml?d?n, r?smix?tt d?rsini yada salmagim Inqani tam d?yisdirdi. G?l?ms?m?yi ?oxdan yadirgamis ?z?nd? bir sevinc hissi yarandi.
– Sag ol, Azad! – dey? bildi. G?z yaslari yayilmis ?z?nd? t?b?ss?m yarandi.
Bird?n basini dik qaldirib m?n? baxdi. X?yallarinda n?yis? arasdirirdi. Sual verm?k ist?yirdi, baxislarindan g?r?n?rd?.
– O vaxt saxladigin s?kil… dururmu h?min s?kil?
– Durur!
– Niy? onda, o vaxtlari s?n he? n? dem?din m?n?? Niy? o s?kild?ki qizin s?nin h?yatin ???n yox oldugunu, s?kilin yalniz xatir? oldugunu dem?din? Niy? s?n m?ni basa salmadin? Axi, s?n bilm?liydin..!
– M?n d?s?n?rd?m ki, s?n basa d?sm?s?n, Inqa! K?d?rimi, fikirl?r ??kdiyimi g?r?rd?n. Yoxun yasini saxlayirdim v? d?s?n?rd?m ki, s?n bilirs?n! Yadindami, s?n m?n? q?ml?nm?m?yi m?sl?h?t edirdin?
– M?n bilmirdim s?kil sahibinin yoxlugunu. M?n bir axsami, s?nin otaginda s?kili g?r?b bir ne?? d?f? s?z saldim. H?r d?f? m?vzunu d?yisdin, s?kili d? g?t?r?b gizl?tdin… Danismaq ist?m?din! Aylar, ill?r!.. Ilahi! Niy? s?n m?ni onda basa salmadin?
V? agladi. H?m d? ucadan. Sinmis taleni, ?rini, usagini, itirilmis ill?ri aglayirdi. Bu g?z yaslari h?m d? gizlinc? ?r?kd? yasayan, ?alisib – ?apalayib ?ixmaga ?alissa da, sin?d?n k?nara ?ixa bilm?y?n bir nakam m?h?bb?t? agi deyirdi… Bu haraya d?zm?k m?mk?n deyildi.
G?z yaslari i?ind? n?s? pi?ildayirdi. Sin?md?, beynimin i?ind? h?r seyin bir-birin? qarisdigi ???n he? n? esitmirdim…
O axsami ?ox danisdiq. B?zi s?hb?tl?rd?, xatir?l?rd? uzaq d?nyalara ke?dik, xatir?l?r ne?? q?mli-qadali, gah da sirin ?aglari atdi ortaya…
Epiloq
Perronda s?rnisin vaqonu il? ?zb? ?z d?rd n?f?r g?nc dayanmisdi. Onlarin q?mli baxislari vaqonun kupesind? p?nc?r? ?n?nd? dayanan g?nc qiza y?n?lmisdi. G?nc qiz p?nc?r?nin s?s?sin? yapismisdi. Perrondaki d?rd n?f?rd?n biri ??l t?r?fd?n p?nc?r?y? yaxinlasdi, n?s? dem?k, zarafat edib agirligi y?ng?ll?sdirm?y? c?hd etdi. Bas tutmadi. Danisa bilm?di, s?zl?ri qiriq – qiriq alindi. ?lacsiz vaqona s?yk?ndi, az qala s?s?y? yapisdi. Qizin yorgun ?z?n? baxdi, n?s? dem?k ist?dil?r bir – birin?,dey? bilm?dil?r. S?kuta daldilar. Q?fild?n qizin nazik dodaqlari titr?m?y? basladi, v? bird?n h?nk?r?b agladi…
Qapilar baglandi, qatar ?r?kl?rd?ki h?yacani son h?dd? qaldiran bir siqnal verdi, yola d?sd?.
– M?n qayidacam, h?km?n qayidacam! – qisqirdi g?nc qiz.
– Alti ay n?dir ki! – g?nc dill?ndi ?r?yind?, san ki, ?z?-?z?n? ?r?k verirdi.
…Bu s?f?r n? q?d?r ??k?c?k…
Qatar yola d?s?n t?k, Inqanin r?fiq?si, qrup yoldasi Azada bir d?fd?r ?t?rd?.
– Bu n?dir? – Azad sual verdi.
– Inqa verdi, s?n? ?atmalidir.
Bu ?zilmis, bir azca da saralmis v?r?ql?rd?n ibar?t d?ft?r idi.
Inqanin h?r g?n qeyd? aldigi, b?zisi bir – iki c?ml?d?n, b?zisi is? v?r?qin yarisini tutan h?r bir xatir?sinin ?st?nd? s?rl?vh? yerind? iki par?a olmus ?r?k s?kli vardi. Sol par?a alov i?ind?, sag par?a is? bir az asagi, arali, sanki k?sm?s v?ziyy?td? idi. H?r s?hif?nin sonunda is? bas-basa dayanaraq qanadlarini qaldirmis iki qusun s?kli qoyulmusdu. Quslar san ki, u?maga hazir v?ziyy?td?, n?yis? g?zl?yirdil?r. Bu s?hif?l?rd? sevinc k?d?rl?, arzular m?yusluqla, g?l?s- g?z yaslari il?, m?h?bb?t nakamliqdan par?alanan ?r?yin f?ryadi il? ?z-?z? dayanmisdi…
Ikinci povest: Q?m yagisi
Firq?t i?ind? y?r?gim g?r ki, n? par?-par?dir,
Bagrimi g?r bu q?ss?d?n kim, nеc? yar?-yar?dir.
(N?simi)