–?la fikirdir, konkret n? il? m?sgul olmaq fikrin var?
– El? h?r seyl?. Stanq, turnik, n? var hamisi il?.
– ?lb?td?, lazimdir. Tez d? d?z?l?c?ks?n. Axi, s?n idman?isan.
Bir ne?? g?n ke?di. H?r ikisi qonagim idil?r, m?nim otagimda oturub s?hb?tl?sirdik. Inqa Baysalin yaninda dayanib, biz? qulaq asirdi.
– Biabir?iliqdi, qardas. Tam yadirgamisam idmani.
– Idmani nec? yadirgamaq olur?
–?vv?ll?r qaldirdigim stanq y?k?n?n yarisini qaldiriram indi!
Baysal danisanda n?z?rim onun masanin ?st?nd? ?arpazladigi ?ll?rin? d?sd?. Bir vaxti polad olan barmaqlar, p?l?ngi xatirladan p?nc?l?r indi ariqlamis. uzunlasmis, sanki s?n?tkar bir pianino?unun ?ll?rin? ?evrilmisdi. Baysal baxislarimi g?r?b, sanki, utandi. ?ll?rini g?t?rd? stolun ?st?nd?n.
– Amma, artiracam stanqi. ?z?m? s?z vermis?m, g?n? 5 kilo artiq qoyacam. S?n ki, taniyirsan m?ni!
?ll?rin? n?z?r saldigima g?r? pesiman oldum.
11-ci hiss?
Sabah 7 noyabr idi. D?vr?m?z?n ?n b?y?k bayramina hazirliq gedirdi. B?t?n bu b?y?k ?lk? bayram donuna b?z?nmisdi. H?r il 7 noyabr g?n? bizl?ri hansisa m??ssis?l?r? t?hkim ed?rdil?r. S?h?r 8-d? avtobuslar ygilardi zavodlarin, fabrikl?rin qabagina. G?z?l v? yarasiqli geyiml?r geyin?n f?hl?l?r, idar? is?il?ri ?ll?rind? bayraqlar, ala-b?z?k sarlar, s?arlar dolardilar avtobuslara. Aparardiq o biri sahil?. N?mayisl?r h?mis? orada olurdu. N?mayis qurtaranda, h?min v?t?ndaslari yen? qaytarardiq g?t?rd?y?m?z yer?. Bu d?f? m?n biirdim ki, m?ni zavoda t?hkim edibl?r.
Axsam Baysalla Inqaya t?klif etdim ki, g?lim sizin dalinizca, oturub gedirsiz m?nl?. Inqa:
– Yox, m?n ?z kollektivimizl? ged?c?m. Kim n? aparacagi danisilib. – dedi.
T?klifimi Baysal da q?bul etm?di:
– M?ns? getm?y?c?m bu il n?mayis?. Idman zali bos olmagindan istifad? ed?c?m. Ged?c?m m?sq?. Yoxsa, g?lirs?n, g?zl?, kim n? bosaldacaq.
Indi, ill?r ke?ib, d?s?n?r?m: he? olmasa, 7 noyabrda onu ?z?ml? n?mayis? apara bils?ydim, g?r?s?n qism?ti n? olacaqdi?
S?h?r tezd?n g?ldik zavodun meydan?asina. G?z?l geyimli, ?ll?rind? al-?lvan sarlar v? s?arlar tutan insanlar doldular avtobuslara. Getik lazim olan meydana. H?r sey lazim olunan t?k ke?di. Xalq g?z?l ?hvali ruhiyy? il? n?mayisi qurtardilar. S?rnisinl?rimizi d?s?r?b g?ldik parka. Avtobusu ?z yerin? qoydum, yol v?r?qin? qeydl?r edib g?tirdim dispet?er?. Yol v?r?qini verib aralanmaq ist?yirdim ki, dispet?er:
– Dayan, Azad! – dedi, – Z?ng edib, s?n? bildirm?yimi xahis etdil?r ki, dostun d?s?b x?st?xanaya. X?st?xana – filan, s?b? – filaninci!
– Kim idi z?ng ed?n, dem?di ki?
– Qadin idi, dey?s?n, aglayirdi…
Ev? getm?dim. N?s? hadis? oldugunu hiss edirdim.
?z tutdum x?st?xanaya. Bu g?n bayram g?n? idi, v? ona g?r? d? x?st?xana sanki, bos idi. ??rrahiy? s?b?sinin q?bul otagina girdim, q?bul saati olmadigi ???n bura bagli idi. Getdim n?vb?t?i oturan yer?.
– Bagislayin m?n? bura t?z? daxil olmus bir x?st? bar?d? m?lumat ver? bil?rsinizmi? Adi bu, famili – bu.
Baxdi d?ft?r?.
– B?li, buradadir. Palata 7. Bu g?n onun yanina d?s? bil?c?yin? g?man yoxdur.
– Niy?, bilm?k olarmi?
– Q?rar q?bul ets?l?r ?m?liyyat olacaq. Onurga sistemind? z?d?!
Onurga! Beyin k?tl?si b?d?nin kompy?toru, onurga onun dayagi. Ilahi, k?m?k ol hamiya!
Qapini a?ib ??l? ?ixdim. Bir az g?zismisdim ki, Inqani g?rd?m. Bu g?n g?rd?y?m Inqa d?n?n g?rd?y?m insan deyildi! Bu g?nk? g?nd?, birc? g?n?n i?ind? n? q?d?r d?yismisdi, qocalmisdi, s?si xirildayirdi. Yuxarida imis, x?st?nin otaginda.
Birc? ifad?sini basa d?s? bildim:
– Belini sindirib! – Inqa h?nk?r?b aglayirdi.
Bu iki k?lm? m?ni sanki, k?sdi ortadan! Bu pis x?b?r ?st?g?l Inqanin aglamagi, m?n d?z? bilm?dim, asili olmayaraq g?z yaslarim axdi. Iki cavanin burada boyun-boyuna verib g?z yaslari t?km?si he? kimi t??c?bl?ndir? bilm?zdi. Bura x?st?xananin h?y?ti idi…
Hadis? idman zalinda bas verib. ?ox g?man ki, Baysal stanqa qaldira bil?c?yind?n agir olan y?k qoyub. Qaldira bilm?yib, ya b?dr?yib, h?r n? olubsa, stanq d?s?b ?st?n?.
Iki insanin onsuz da agir olan h?yatinda daha agir g?nl?r basladi. Radiaktiv s?alanmanin g?cl? t?sirin? m?ruz qalmis b?d?n bu z?rb?d?n sonra sagalmaq, ayaga qalxmaq sansini endirdi sifira. H?kiml?rin m?alic? m?qs?di il? bir ay ?alismalari onunla qurtardiki, Baysali uzaniqli v?ziyy?td? g?tirdik ev?. Qalxmaq, g?zm?k imkanini itirmis bir insan n?l?r d?s?n?rd? ?r?yind?? Bir vaxtlari klubda b?y?k skameykani ?lind? ??p kimi firladaraq bir qosunun ?st?n? yeriy?n p?hl?van b?d?n bu g?n alt paltarini ?z? d?yis? bilmirdi. Igid insanin, m?rd dostun, etibarli v? sevimli ?rin final n?qt?si bu idimi…
Yodaslarla tez-tez gedirdik Baysala bas ??km?y?. Istirah?t g?nl?ri is? g?n ?z?nd?n orada olardiq. ?alisardiq onlarin bu ??tin h?yatlarina bacardigimiz q?d?r m?xt?liflik g?tir?k. H?m d?,Inqaya k?m?k ???n Baysala n?s? verm?y?, qulluq etm?y? ?alisirdiq.
N? q?d?r des?k d?, Inqa insitutu atdi.
– Kim qulluq ed?c?k Baysala? M?n nec? atib ged? bil?r?m d?rs?!
– M?n k?m?k?i taparam!
Is yerimizd? bir s?p?rg??i qadin vardi. Olduqca xos xasiyy?t, mehriban bir insan idi. M?n onunla danisdim, m??yy?n ?m?k haqqi almagi s?rti il? razilasdi h?ft?nin 4–5 g?n? g?nortadan sonra Baysala qulluq etm?y?. X?rcini m?n g?t?r?rd?m ?st?m?. Inqa raziliq verm?di ki, verm?di.
– N? lazim, ?z?m qulluq ed?c?y?m!
– Axi, k?m?k?i olsa, s?n d?rs? ged? bil?rs?n, Inqa!
– Azad, yox! Bir d? yox!
Yanvar ayinin sonu ?atirdi. Bazar g?n? idi. Yen? g?lmisdim Baysala bas ??km?y?. O yandan- bu yandan danisdiq, durub getm?k vaxti ?atdi. Ayaqqabimi geyinirdim ki, hi?qirq esitdim. Inqa m?tb?xd? aglayirdi. M?n yaxinlasdim, barmagini dodaqlarinin ?st?n? qoydu, y?ni: "Sakit dur, he? n? dem?!" Y?ni, onun agladigini Baysal bilm?sin. ?r?yimd? d?nyaya v? ?z?m? s?y?-s?y? ?ixdim bayira…
Marsurutumda isl?yirdim. D?n?n onlara ged? bilm?misdim. Saat 10–11 rad?l?ri olardi, qrup yoldasim, Inqanin r?fiq?si girdi salona. S?r?c? il? salon arasinda olan s?s? arak?sm?d? a?ilan p?nc?r? vardi. A?dim p?nc?r?ni, yaxinlasib salamlasdi.
– Inqa x?st?xanaya d?sd?! -dedi.
– Nec? x?st?xanaya? N? olub?.
S?n dem?, Inqa 7 ayin i?ind?ymis. Ne?? vaxt varmis ki, agriyirmis. D?n?n agri g??l?nib, apariblar x?st?xanaya. Oradan yataqxanaya z?ng edib, r?fiq?sini ?agirib.
– Axsam v? bu s?h?r bas ??kmis?m, Indi bir iki lazimi ?syalar var, g?t?r?b yen? ged?c?m x?st?xanaya.
– G?r?s?n, h?kiml?r n? deyr? Usaq bar?d? n? d?s?n?rs?n?